Kiedy należy wykonać próby wątrobowe?

Służy ono do oceny aktywności enzymów występujących w komórkach wątrobowych. W ramach tego badania oznacza się takie parametry jak ALT, AST, ALP, BIL oraz GGTP.

Co to są próby wątrobowe?

Próby wątrobowe to badanie wykorzystywane w diagnostyce schorzeń wątroby i dróg żółciowych. Polega na oznaczaniu w surowicy krwi enzymów wątrobowych, w tym:

• wewnątrzkomórkowych enzymów hepatocytów (komórek wątrobowych), takich jak:
  • ALT (aminotransferaza alaninowa) – bierze udział w przemianach białek;
  • AST (aminotransferaza asparaginianowa) – zostaje uwolniona do krwiobiegu w przypadku problemów z wątrobą;
• BIL (bilirubiny) – to barwnik żółciowy, który powstaje w wyniku rozpadu hemoglobiny;
• enzymów związanych z nabłonkiem dróg żółciowych, takich jak:
  • ALP (fosfataza zasadowa) – reguluje przebieg procesu, jakim jest defosforylacja estrów fosforanowych i bierze udział w regeneracji komórek wątrobowych;
  • GGTP (gamma-glutamylotranspeptydazy) – bierze udział w cyklu syntezy i degradacji białek oraz procesie neutralizacji toksycznych związków i alkoholu.

Jak się przygotować do prób wątrobowych? Badania te należy wykonywać rano z uwagi na zmiany dobowe ALT. Konieczne jest zachowanie 13–14 godzin przerwy od ostatniego posiłku. Dlatego też najlepiej je wykonać między godziną 7.00 a 10.00, po spożyciu ostatniego posiłku o godzinie 18.00 poprzedniego dnia. Oprócz tego na kilka dni przed badaniem powinno się ograniczyć spożycie alkoholu i tłustych posiłków.

Jakie są wskazania do badania prób wątrobowych?

Wiele objawów może wskazywać na zaburzenia pracy wątroby. Wśród dolegliwości budzących tego typu podejrzenie wymienia się:

• zaburzenia ze strony układu pokarmowego, takie jak brak apetytu, wzdęcia, wymioty, nudności, biegunki, utrata masy ciała;
• żółtawe białka oczu;
• osłabienie, przewlekłe zmęczenie;
• ból po prawej stronie nadbrzusza, pod żebrami;
• świąd skóry;
• krwawienia z nosa i dziąseł;
• zaburzenia miesiączkowania i cyklu menstruacyjnego, obniżone libido, impotencję.

Próby wątrobowe to badania wykonywane również podczas leczenia chorób wątroby lub dróg żółciowych (np. przewlekłych i ostrych chorób wątroby, alkoholowych chorób wątroby), jako element weryfikacji efektywności podjętej terapii.

O czym mogą świadczyć wyniki prób wątrobowych?

O zaburzeniach funkcjonowania wątroby i dróg żółciowych świadczą podwyższone próby wątrobowe:

• podwyższona bilirubina – obserwowana jest w chorobach nowotworowych wątroby, zespole Gilberta i żółtaczce;
• podwyższone ALP – spowodowane to może być przez stan zapalny dróg żółciowych, choroby nowotworowe wątroby, mononukleozę zakaźną, niewydolność serca, nowotwory kości, wirusowe zapalenia wątroby typu B i C oraz toksyczne uszkodzenie wątroby;
• podwyższone ALT – możliwe przyczyny to alkoholowa choroba wątroby, mononukleoza, nowotwór wątroby, marskość wątroby, choroba Wilsona, stłuszczenie wątroby, żółtaczka mechaniczna, przewlekłe i ostre zapalenie wątroby, niewydolność krążenia, a także zawał serca;
• podwyższone GGTP – spowodowane może być przez alkoholowe uszkodzenie wątroby, przewlekłe zapalenie trzustki, nadużywanie alkoholu, stłuszczenie wątroby, cholestazę wątrobową spowodowaną kamicą żółciową lub niedrożność dróg żółciowych;
• podwyższone AST – obserwowane jest w żółtaczce, zakrzepicy żył wątrobowych, stłuszczeniu wątroby, zapaleniu dróg żółciowych, uszkodzeniu wątroby od leków oraz marskości wątroby.