Atopowe zapalenie skóry – czym tak właściwie jest?

AZS to powszechnie znana przewlekła choroba skóry o podłożu zapalnym, która charakteryzuje się okresami zaostrzeń i remisji. Intensywna suchość skóry łączy się tutaj ze stanem zapalnym oraz zwiększoną kolonizacją gronkowca złocistego. Dobrze jest mieć wiedzę na temat jej charakterystycznych objawów, aby w momencie, gdy one wystąpią, nie wahać się z konsultacją u lekarza. Atopowe zapalenie skóry potrafi być uciążliwe, jednak przy prawidłowej pielęgnacji i leczeniu łatwiej jest mieć kontrolę nad chorobą. W naszym artykule wyjaśniamy, czym jest AZS, jakie są objawy choroby i kto jest najbardziej narażony na wystąpienie atopowego zapalenia skóry. Zachęcamy do lektury!

Jak rozpoznać AZS?

Atopowe zapalenie skóry to przewlekła, niezakaźna choroba dermatologiczna o podłożu autoimmunologicznym. Zazwyczaj w jej przebiegu występują okresy zaostrzeń objawów i remisji.

Objawy AZS to:

• zmiany skórne w postaci plam przypominających rumień, zlokalizowane w charakterystycznych miejscach (zwykle w obrębie policzków, zgięć kolan i łokci, nadgarstków, a także w dolnej części szyi i za uszami); poza wymienionymi miejscami, zmiany skórne mogą wystąpić także na podudziach, pośladkach, klatce piersiowej, udach, przedramionach i ramionach;
• nasilona suchość skóry,
• uporczywy świąd skóry,
• szorstkie zgrubienia skórne (powstające często w miejscu wcześniejszych zmian o charakterze rumienia);
• zapalenie czerwieni wargowej,
• przebarwienia skóry powiek,
• przebarwienia skóry szyi (skóra przybiera barwę szarobrązową),
• przerzedzenie brwi (objaw Hertoghe’a),
• bladość twarzy (na skutek tendencji do skurczu naczyń),
• pęknięcia i ranki w okolicy, gdzie łączy się płatek ucha z szyją. (1)

Problemem skóry atopowej jest łatwa utrata wody oraz zmiany w składzie lipidów i białek w obrębie komórek naskórka. Wiąże się to z utrudnioną pielęgnacją i potrzebą stosowania specjalnych kosmetyków oraz preparatów dermatologicznych, dostosowanych do potrzeb skóry atopowej.

Z pojęciem AZS bardzo często łączone jest słowo „atopia”. Jest to jednak spore uogólnienie. Atopia bowiem to uwarunkowana genetycznie tendencja organizmu do występowania chorób i natychmiastowych reakcji alergicznych. Atopowe zapalenie skóry jest jedną z chorób atopowych, ale właśnie w związku z atopią, do jej objawów dochodzą także inne, często współwystępujące problemy, takie jak:

• nawracające zapalenia spojówek,
• łupież,
• nietolerancje pokarmowe,
• alergiczny nieżyt nosa,
• astma oskrzelowa (współwystępowanie astmy, AZS i alergii to tzw. marsz alergiczny),
• problemy ze snem (często z powodu intensywnego swędzenia skóry). (1)

Przyczyny AZS – skąd się bierze?

AZS uwarunkowane jest genetycznie. Chociaż przyczyny atopowego zapalenia skóry nie zostały jeszcze całkowicie poznane (3), wśród czynników sprzyjających ujawnieniu się AZS wymienia się także:

• alergeny,
• zanieczyszczenia środowiska,
• przewlekły stres. (1)

Wymienione czynniki mogą też zaostrzać już rozpoznane atopowe zapalenie skóry. Jeżeli to możliwe, osoba z AZS powinna unikać produktów, które działają na nią alergizująco. Dotyczy to zarówno kosmetyków, jak i wyrobów spożywczych, gdyż niektóre z nich także mogą nasilać swędzenie i zaczerwienienie skóry. Najczęściej tak się dzieje po zjedzeniu owoców cytrusowych, ostrych przypraw lub dań na bazie mleka krowiego. Jednak nietolerancje mają charakter indywidualny, dlatego w przypadku zaostrzeń objawów dobrze jest prowadzić dzienniczek, zapisując wcześniej zjedzone produkty spożywcze. (1)

Zaostrzenia objawów skóry atopowej mogą pojawić się także na skutek ciepła i pocenia się.

Atopowe zapalenie skóry: u kogo najczęściej występuje?

Pierwsze objawy AZS mogą być widoczne już u niemowląt między 2. a 3. miesiącem życia.

U części dzieci zmiany atopowe zmniejszają swoje nasilenie około 6. roku życia. Ma to związek z procesami kształtowania się funkcji układu immunologicznego. (1)

W wieku niemowlęcym i przedszkolnym skóra atopowa występuje z podobną częstotliwością i dziewczynek i chłopców. Z kolei u dzieci powyżej 6. roku życia zauważa się przewagę występowania atopowego zapalenia skóry u płci żeńskiej.

Objawy skóry atopowej mogą utrzymywać się od wieku niemowlęcego i występować też u osób dorosłych lub ujawnić się dopiero w wieku dorosłym.(2)

Jednak atopowe zapalenie skóry dotyczy tylko 4% populacji osób dorosłych. Zdecydowaną większość przypadków skóry atopowej stanowią dzieci (szacuje się, że AZS występuje u 10 – 20% dzieci z krajów wysokorozwiniętych).(5)

Warto też mieć na uwadze, że AZS, jako choroba dziedziczna, z większym prawdopodobieństwem może wystąpić u dzieci, których rodzice również mają skórę atopową. Jeżeli atopowe zapalenie skóry ma jeden z rodziców, ryzyko wystąpienia AZS u dziecka rośnie o 30%. Gdy skórę atopową ma oboje rodziców, na 70% choroba ta może wystąpić także u dziecka. (4)Gdy u dziecka lub osoby dorosłej pojawią się objawy atopowego zapalenia skóry, należy skonsultować się z lekarzem dermatologiem. Pozwoli to dobrze zdiagnozować problem i rozpocząć leczenie. Lekarz może także podpowiedzieć, jak pielęgnować skórę atopową, zgodnie z jej specyfiką i specjalnymi potrzebami.

Bibliografia:

1. Michalska, A. D. 4. ATOPOWE ZAPALENIE SKÓRY W UJĘCIU DERMATOLOGICZNYM I KOSMETOLOGICZNYM. PROBLEMY NAUK MEDYCZNYCH I NAUK O ZDROWIU TOM 10, 33.
2. Nowicki, R. J., Trzeciak, M., Kaczmarski, M., Wilkowska, A., Czarnecka-Operacz, M., Kowalewski, C., … & Szepietowski, J. (2019). Atopowe zapalenie skóry. Interdyscyplinarne zalecenia diagnostyczne i terapeutyczne Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego, Polskiego Towarzystwa Alergologicznego, Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego i Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej. Polskie Towarzystwo Chorób Atopowych.
3. Leoñczyk-Spórna, M. (2023). Wciąż nie do końca odkryta-historia atopowego zapalenia skóry. Paediatrics and Family Medicine, 19(2), 144-145.
4. https://www.bioderma.pl/twoja-skora/skora-sucha-i-atopowa/skora-podrazniona-swedzaca-atopowa/czym-charakteryzuje-sie-skora-atopowa-i-jak-zapobiegac-nawrotom-egzemy
5. https://www.bioderma.pl/twoja-skora/skora-sucha-i-atopowa/skora-podrazniona-swedzaca-atopowa/wszystko-co-musisz-wiedziec-o-atopowej-skorze-swojego-dziecka

Artykuł sponsorowany